Brabantse opmaat naar landelijke BioBlitz van bodem en water
Het is goed toeven op het voor oktober opvallend zomerse terras van, jawel, Zomerlust, maar de ware doeners in ons gezelschap willen op pad zodra de koffie op is. Het vooraf doornemen van de instructie schiet er bij in. Onze groepjes vormen vandaag op Moerenburg de opmaat van iets véél groters: volgend jaar gaan vrijwilligers een representatief beeld vormen van de kwaliteit van bodem en water in het hele land. In de eerste proef in april kregen we bij de testkits als verse burgerwetenschappers nog persoonlijke instructie en begeleiding; nu werken we met een gedrukte instructie en een app. Werkt dat? Met spaden en emmers in de hand gaan we het avontuur aan.
We werken als vrijwilligersorganisaties in Goirle, Hilvarenbeek, Oisterwijk en Tilburg al sinds 2023 aan herstel van biodiversiteit in de vorm van ‘Basiskwaliteit Natuur’: juist ook buiten natuurgebieden condities, leefomstandigheden brengen voor basissoorten die in een bepaald landschap thuishoren. Condities, daaronder valt ook de kwaliteit van water en bodem waar het vandaag om draait. Onder de vlag van de Brabantse Alliantie Basiskwaliteit Natuur doet Vereniging Behoud Moerenburg mee met de actie van Groene Bondgenoten en EarthWatch Europe.
BioBlitz: natuurdata verzamelen
De spade gaat de grond in. Bodemgezondheid is het vermogen van een bodem om boven- en ondergronds leven te ondersteunen, zegt onze instructie. Qua leven is het tellen van de enkele regenworm vlot gedaan. De grond, voelt die korrelig, of juist glad? Dit blijkt zand en leem. Twee schepjes grond schudden we in een buisje met kraanwater: na twintig minuten zien we bezinksel en laat een stripje de (vrij neutrale) zuurgraad zien. De app legt het vast. Worm terug, gat dicht, graspol erop, niks meer aan doen.
‘BioBlitz’ heet het als vrijwilligers van een plek snel veel natuurdata verzamelen. Volgend jaar, vertelt coördinator Feike, kunnen individuen en natuurverenigingen zich inschrijven om mee te doen. Ze krijgen ter plekke in de app al een rapportje terug en alles is gericht op handelingsperspectief: hoe werk je, bijvoorbeeld in een gemeente, aan verbetering in het landschap. De waarnemingen zijn nulmetingen, zodat we later kunnen zien welke resultaten inmiddels zijn bereikt. In de landelijke Blitz worden de data openbaar: je kunt de waarden aflezen op een kaart van Nederland. Ook geschikt voor familieverbanden, tipt Feike, het is een leerzaam maar ook leuk en gezellig uitje, samen iets zinvols doen.
Gil van de regenworm
Van water hebben we soms teveel en vaker te weinig, maar nu gaat het om de kwaliteit ervan. De man met de laarzen schept met de emmer water op. De ambtenaar in het andere gezelschap let scherp op: voor het meten van nitraat moeten we het juiste teststripje na precies drie minuten naast de kleurenkaart houden, voor fosfaat zijn dat vijf minuten. Doet ze goed, vinden de anderen, je wordt niet zomaar ambtenaar. Ook deze waarden gaan in de cloud, met GPS vastgelegd op deze plek. Wandelaars kijken wat we doen, in de verte klinkt een gil. Dat was de regenworm, meent een groene burgerwetenschapper.
Zo werkt Groene Bondgenoten, een samenwerking van organisaties als Vogelbescherming, IVN en KNNV aan inzichten en aan bewustwording. De tweede en laatste proef voor het grote werk leert dat het materiaal wat ons betreft geschikt is voor de landelijke uitrol: ongeschoolde maar gemotiveerde vrijwilligers leveren serieuze resultaten op. Toegegeven, vooraf samen de instructie doornemen was handig geweest, dan kan je de twintig minuten bezinken gebruiken voor andere tests… Geen spijt, nu was er tijd voor een goed gesprek. Meer dan tevreden gaan we naar huis. Deze vrijwilligers rekenen al met de BioBlitz in het volgend jaar.
Opmerkingen